''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''
సంగీత ,సాహిత్య రసా
నభిజ~న స్సా క్షాత్ h
పుచ్చ విషా న హ .
''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''
లేబుళ్లు: ప్రాచీన రత్న మాల
గీతం,వాద్యం ,తథా నృత్యం
త్రయం "సంగీత ముచ్యతే ! "
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
పాట, వాయిద్యము ,నాట్యము ;
ఈ మూ డింటి కలయికయే "సంగీతము" అన వచ్చును .
లేబుళ్లు: ప్రాచీన రత్న మాల
సంగీత జగత్తు :::::::::::
''''''''''''''''''''''''''''''''
౧)సంగీత మపి సాహిత్యం
సరస్వత్యా స్థన ద్వయం
ఏక మాపాత మధురం
అన్య దాలోచనామృ తం .
లేబుళ్లు: ప్రాచీన రత్న మాల
వేమన పద్య రత్నము ;;;;;;;;
'''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''
పసుల వన్నె వేరు, పాలెల్ల నొక్కటి
పుష్ప జాతి వేరు ,పూజ యొకటి
దర్శనంబు లారు ,దైవంబు నొక్కటి
విశ్వ దాభి రామ వినుర వేమ !
లేబుళ్లు: ప్రాచీన రత్న మాల
లోకోక్తి :::::::
''''''''''
గురుషు మిలితేషు శిరసా :
ప్రణమసి లఘుషూన్నతా సమేషు సమా :
ఉచిత జ్ఞాసి తులే! కిం :
తులయసి గుజ్జూ ఫలైః కనకం :
"""""""""""""""""""""""""""""""""'''
) త్రాసా! గురువులు వచ్చినప్పుడు శిరస్సు వంచుతావు.
లఘువులు వచ్చినప్పుడు ఉన్నతంగా ఉంటావు.
సమానస్తుల్త్ గురువులు వచ్చినపుడు సమముగా ఉంటావు.
"ఈ తీరుగా ఉచితము(=ఔచిత్యము)ను తెలిసిన దానివి", ఐనా కూడా బంగారమును గురువిందలతో తూచుతూ ఉన్నావు,ఏలనో?
'''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''
తక్కువ వాళ్ళు/లఘువులు
పెద్దలు/బరువైనవి/గురువులు
'''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''
లేబుళ్లు: ప్రాచీన రత్న మాల
సూక్తి మణి
"""""""
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
"ఉత్తమః క్లేశ విక్షోభం క్షమః సోఢుం న హీతరః ;
మణిరేవ మహా శాణ ఘర్షణం న తు మృత్కణః ."
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
ప్రతి పదార్ధం :::::
''''''''''
కష్టాల వల్ల కలిగే క్షోభకి ఉత్తముడు మాత్రమే తట్టుకోగలడు . సాన మీద ఒరపును మాణిక్యమే సహించ గలదు,గాని మట్టి బెడ్డ సహించ గలదా?
''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''
::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
లేబుళ్లు: ప్రాచీన రత్న మాల
ప్రయత్నము
''''''''
"ఉద్యోగినం పురుష సింహ ముపైతి లక్ష్మీః ;
దైవేన దేయమితి కా పురుషా వదంతి ;
దైవం నిహత్య కురు పౌరుష మాత్మ శక్త్యా ;
యత్నే కృతే యది న సిధ్యతి కో ~ త్ర దోషః ."
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
సదా ప్రయత్నము,(ఉద్యోగము చేయుట) చేసే వాని వద్దకు ,లక్ష్మి , సిరి వచ్చి చేరును.
తెలివి తక్కువ వాళ్ళు "దైవమే అంతా ఇస్తుంది" అని పలుకుతారు.
దైవమును ఉపేక్షించి ,నీ ఆత్మ బలముతో పురుష యత్నమును కొన సాగించు. "ప్రయత్నము చేసినప్పటికీ ,ఫల సిద్ధి లభించకున్నచో, నీ తప్పు ఏమీ ఉండదు.
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
లేబుళ్లు: ప్రాచీన రత్న మాల
రెట్ట మత శాస్త్రము , వ్యవసాయము, ప్రకృతి గురించి ప్రాచీనులు
0 కామెంట్లు వీరిచే పోస్ట్ చేయబడింది కాదంబరి శ్రీ వద్ద 6:28 AMరెట్ట మత శాస్త్రము :::::
''''''''''''''''''''
వ్యవసాయము, ప్రకృతి గురించి ప్రాచీనులు
అనేక విషయములను పద్య రూపములో అమర్చి,
తమకు భవిష్యత్ తరాల వారికి అందించిన అద్భుత విజ్ఞాన కృషి సంపద ఇది.
''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''
"పరగ నశోకంబు ,బ్రహ్మ మేడియు పూచి :
కాచిన సస్యసం - ఘము ఫలించు :
కపురంపు టనటులు - కాచ నల్లవిసె పై :
రాదిగా కృష్ణ ధా-న్యములు ప్రబలు :
బాగు మీఱగ చింత- పాలయు కరి వేము :
కాచిన వ్రీహి వ-ర్గంబు మించు :
వింతగా తుమికి చె-ట్టంతయు కాచిన :
యవ నాళ సమృద్ధి - యగును మిగుల :
నెలమి ములు మోదుగలు కాయ నలరు గొఱ్ఱ :
మొల్ల పూచిన ఆవాలు మొల్ల మగును :
రావి గాచిన జనుమును, ప్రత్తి వొడము :
సత్యమింతయు వేంకట క్ష్మా తలేంద్ర."
'''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''
నేదునూరి గంగాధరం మొదలగు ఆర్ష సాహితీ జిజ్ఞాసువులు
ఈ ప్రాచీన సంపత్తిని, పాఠకులకు అందించుటకై ఎంతో కృషి చేసారు.
''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''
లేబుళ్లు: ప్రాచీన రత్న మాల
శ్రీ మద్భాగవతం :(10 - 35)
''''''''''''''''
దర్శనీయ తిలకో వన మాలా :
దివ్య గంధ తులసీ మధు మత్తైః :
అలికుల రలఘు గీత మభీష్ట :
మాద్రియన్ యర్హి సంధిత వేణుః :
సేఅసి సారస హంస విహంగాః :
చారు గీత హృత చేతస ఏత్య :
హరి ముపాసత తే యత చిత్తా :
హంతా! మీలిత దృశో ధృత మౌనాః."
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
తాత్పర్యము:::::
"""""""""""""""'
దర్శనీయ తిలకుడు,
వనమాలల దివ్య గంధము గల తులసి మొక్కల లో మధు పానముచే మత్తిల్లిన (అలి కుల =)తుమ్మెదల గుంపుల వలన పొడమిన
(అభీష్ట అలఘు గీతం)తనకు ప్రియమైన మధుర గీతమును ఆదరముతో ఆస్వాదిస్తూ,
తన పెదవిపైన ఎప్పుడైతే మురళిని శ్రీ కృష్ణుడు సంధిస్తూన్నాడో ,అప్పుడు ..........
సరసులోని సారస(=బెగ్గురు)పక్షులు,హంసలు మున్నగు విహంగములు ,
మనో హరమైన వేణు గానముచేత దోచ బడిన చిత్తములు గలవై,
ఆ పక్షులు మూసిన కన్నులతో , మౌనమును వహించి ,
శ్రీ విష్ణువును సేవిస్తూన్నవి ,(హంత=) ఔరా!
లేబుళ్లు: ప్రాచీన రత్న మాల
ఆ ఇంతులు ఎదురేగిరి :::::
'''''''''''''''
"అదె భాను డపరాద్రి చేరె , నదె సాయంకాల మేతెంచె , అ ;
ల్లదె గో పాద పరాగ మొప్పెసగె ,బృందారణ్య మార్గంబునన్:
దిదె వీతెంచె వృషేంద్ర ఘోషము ,ప్రియుడేతెంచె ,రండంచు తా :
మెదు రేతెంతురు మాపు కృష్ణునికి నయ్యింతుల్ పరిభ్రాంతలై ."
(పోతనార్యుని "భాగవతము")
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
లేబుళ్లు: ప్రాచీన రత్న మాల
సత్యాన్వేషణ - తత్వ సారమును గ్రహించుట ::::::
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
"తటస్థితే బోధయంతి గురవః స్మృతా ఊధా :
ప్రజ్ఞాయైవ తరేత్ ఈశ్వరానుగ్రహేతయా ."
:::::::::::::::::::::::::::::::::::
తాత్పర్యము ::::::
'''''''''
"ఎందరో గురువులు, పెద్దలు జీవితాన్ని గురించి, సంసార సాగరాన్ని దాటించ గల తరుణోపాయాన్ని గురించి వారు 'తమ తమ అనుభవముల దృష్ట్యా బోధించారు.
స్మృతులు కూడా అంతే!
కానీ, విజ్ఞులు తమ తమ బుద్ధులను అనుసరించి, పరమేశ్వరుని అనుగ్రహముతో గ్రహించి తరిస్తారు."
::::::::::::::::::::::::::::::::::
లేబుళ్లు: ప్రాచీన రత్న మాల
సత్యాన్వేషణ - తత్వ సారమును గ్రహించుట ::::::
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
"తటస్థితే బోధయంతి గురవః స్మృతా ఊధా :
ప్రజ్ఞాయైవ తరేత్ ఈశ్వరానుగ్రహేతయా ."
:::::::::::::::::::::::::::::::::::
తాత్పర్యము ::::::
'''''''''
"ఎందరో గురువులు, పెద్దలు
జీవితాన్ని గురించి, సంసార సాగరాన్ని దాటించ గల తరుణోపాయాన్ని గురించి
వారు 'తమ తమ అనుభవముల దృష్ట్యా బోధించారు.
స్మృతులు కూడా అంతే!
కానీ, విజ్ఞులు తమ తమ బుద్ధులను అనుసరించి,
పరమేశ్వరుని అనుగ్రహముతో గ్రహించి తరిస్తారు."
::::::::::::::::::::::::::::::::::
లేబుళ్లు: ప్రాచీన రత్న మాల
నరస భూపాలీయము ( రామ రాజ భూషణుడు) :::::
::::::::::::::::::::::::::::
"పరమ జ్ఞాన లతాలవాలము, జగత్ప్రఖ్యాత విఖ్యాత సా:
గర చంద్రోదయ ,మిష్ట సంఘటన రేఖా దివ్య ధేనూత్త మం :
బురు కారుణ్య దశా నిశా దిన ముఖం, బుద్వేల నిర్వాణ భ :
వ్య రసాస్వాద రసాయనం బవని కావ్యంబెన్న సామాన్యమే! "
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
కావ్యము గొప్ప దనము :::::
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
లేబుళ్లు: ప్రాచీన రత్న మాల
అందుబాటులోనే భగవానుడు
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
"కణ్ఠి నుణ్ శిరుత్తాంబినాల్ ;
కట్టుణ్ణవ్పణ్ఠియ పెరుమాయన్ ;
నణ్దిత్తెన్ కురుగూర్ నంబి ఎన్నప్పనిల్ ఎనక్కాల్ ;
అణ్దిక్కుం అముదూరుం ఎన్నవుక్కే. "
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
యశోద ,కన్నయ్యను
చిన్న ముడులు ఉన్న త్రాడులతో బంధించినది
భక్త సులభుడు కదా ఆ స్వామి!
భక్తులకు అందుబాటులో ఉండే "సౌలభ్య గుణము " భగవంతునిది.
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
లేబుళ్లు: ప్రాచీన రత్న మాల
మానస సరోవరము
;;;;;;;;;;;;;
"కైలాస పర్వతే రామ మనసా నిర్మితం సరః ;
బ్రహ్మణా నరశార్దూల! తేనేదం "మానస సరోవరః."
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
"ఓ రామా! కైలాస పర్వతం మీద ఈ సరస్సును
బ్రహ్మ తన మనస్సంకల్పముతో నిర్మించాడు.
అందు చేతనే దీనికి " మానస సరోవరము"
అనే నామ ధేయము కలిగినది.
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
లేబుళ్లు: ప్రాచీన రత్న మాల
కైలాస శిఖరము ;;;;;
;;;;;;;;;;;;;;;;
"కేలయోః జల భూమ్యోః ఆసనం స్థితిః ;
యస్య్స సః కేలాసః తస్యాయం కైలాసః .;"
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
కం = జలము,నీరు
ఇల =భూమి, పుడమి
,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
నీళ్ళు , వసుధ : ఈ రెండిటికీ ఆసనంగాను ,ఆధారంగానూ ఉన్నది;
కనుక ఇది "కైలాసము".
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
లేబుళ్లు: ప్రాచీన రత్న మాల
"ఆకాశంబున మేఘ బృందము ఘనంబై,సన్నమై ,దీర్ఘమై :
ఏకంబై, బహు రూపమై అణగునట్లే, దేవు గర్భంబులో :
లోక శ్రేణి జనించుచున్ మెలగుచున్ లోపించు, నా దేవు సు :
శ్రీ కాంతున్ హరి గూర్చి యాగములు సేసెన్ నాహుషుండిమ్ములన్ ."
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
(బమ్మెర పోతన రాసినట్టి "భాగవతము"లోని పద్యము ఇది. )
భావము :::::
,,,,,,,
నహుషుని తనూజుడైన "యయాతి " మహారాజు ,
శ్రీ మన్నారాయణునిపైని భక్తితో అనేక యజ్ఞములను చేసెను.
మబ్బులు అనేకానేక రూపములలో గోచరించు చుండును; సన్నముగాను ,దట్టముగాను,పలుచగాను, దీర్ఘముగాను ఏకంబుగాను,
బహు రూపముగాను భాసిల్లుచుండును;కాస్సేపు కనబడును,
కొంత సేపు మాయమగును .
ఆలాగుననే , "శ్రీ మన్నారాయణుడు" అనే "నేపథ్యము"లో నుండి
ఎన్నో లోక శ్రేణి ఉద్భవిస్తూన్నవి;
అలాంటి శ్రీ కాంతుని గురించి నాహుషుడు యాగములను చేయు చుండెను.
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
లేబుళ్లు: ప్రాచీన రత్న మాల
నవ రత్నములు :::
,,,,,,,,,,,,,
"ధన్వంతరి ,క్షపణ ,కామర, సింహ శంకు:
భేతాళ భట్టు, ఘట కర్వర ,కాళి దాసాః :
ఖ్యాతో వరాహ మిహిరో, నృపతేః :
సభాయాం రత్నాని వై వర రుచిర్నవ "విక్రమస్య".
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
విక్రమార్కుడి ఆస్థానములో తొమ్మిది కవులు కలరు;
వారికి "నవ రత్నములు " అని పేరు.
.....................................................
లేబుళ్లు: ప్రాచీన రత్న మాల
గోరోచనా తిలకము ::::::
,,,,,,,,,,,,,,,,,,
"నాసాగ్రాత్ కేశపర్యంతం,
"ఊర్ధ్వ పుండ్ర ముదాహృతం ;
అధో భల్లాకృతియుతం ,
కృష్ణ ధార్యమతి స్ఫుటం ."
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
నాసికాగ్రం నుంచి మూర్ధజముల వరకుదిద్దిన "తిలక రేఖ"ను,
ఊర్ధ్వ పుండ్రమును శ్యామ సుందరుడైన
శ్రీ కృష్ణుడు ధరించెను.
శిరోజాల పాపిటి వరకు
కుంకుమ కేసర మిశ్రితమైన ఎర్రని " గోరోచనా తిలకమును "
నీల మోహనుడు ధరించెను.
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
లేబుళ్లు: ప్రాచీన రత్న మాల
కృష్ణ మురళీ నాదమాధుర్యము
;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;
"నవ మాధుర్యము గల్గు కృష్ణు మురళీ నాదామృత స్యందముల్ :
చెవులం జొచ్చి హృదంతరాళముల భాసిల్లన్ స వత్సంబులై :
ఉవిదా! మేపులకు దొఱంగి మృగ గో యూధంబు లుత్కంఠతో ;
దివికిం కంఠము లెత్త్ లో వదలు బో దేహేంద్రియ వ్యాప్తులన్ ।"
''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''
లేబుళ్లు: ప్రాచీన రత్న మాల
